( Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem: Taahhüt Esasından Döviz Pozisyonu Esasına Geçiliyor )
Eski uygulamada firmalar, yurt dışı kaynaklı dövizlerini TCMB’ye satarak döviz dönüşüm desteğinden yararlanabiliyordu. Bunun karşılığında ise belirli bir süre döviz satın almama taahhüdü vermeleri gerekiyordu. Taahhüdün ihlali halinde ödenen destek reeskont faiziyle geri alınıyor ve firmaların TCMB kaynaklı kredilere erişimi belirli sürelerle kısıtlanıyordu.

Bu yapı, özellikle ihracatçı firmaların döviz ve likidite yönetiminde hareket kabiliyetini sınırlandırıyor, finansman kararlarında esnekliği azaltıyordu.

Yeni Tebliğ ile birlikte bu yaklaşım büyük ölçüde terk edildi.

Artık destekten yararlanmanın temel şartı, döviz almama taahhüdü değil, TCMB tarafından belirlenecek döviz pozisyonu sınırlarına uyulması olacak. Böylece işlem bazlı kısıtlamalar yerine şirketlerin genel döviz pozisyonunun esas alındığı yeni bir sisteme geçiliyor.

Diğer taraftan, operasyonel esneklik artarken denetim mekanizması da önemli ölçüde güçlendirildi. Aracı bankalara daha kapsamlı kontrol sorumluluğu verildi, TCMB’ye doğrudan inceleme ve denetim yetkisi tanındı, gerçeğe aykırı beyan veya usulsüz kullanım halinde uygulanacak yaptırımlar ağırlaştırıldı.

Serbest Bırakılan, Esnetilen Hususlar ve Güncel Destek Oranı

Yeni düzenleme (2026/11 sayılı Tebliğ) ile birlikte, firmaların hareket alanını daraltan bürokratik engeller esnetilmiş ve eskiye göre serbest bırakılan/kolaylaştırılan hususlar netleşmiştir.

İşte eskiden yasak/kısıtlı olup şimdi serbest bırakılan veya esnetilen temel hususlar ve güncel destek oranı:

• Güncel Destek Oranı: TCMB’ye satışı yapılan yurt dışı kaynaklı dövizler için uygulanacak güncel destek oranı %2 olarak uygulanmaktadır. Ancak %3 destek uygulaması 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı.
• Operasyonel Esneklik: Eski dönemdeki sert döviz alım yasakları nedeniyle ticari operasyonlarını aksatan firmalar, belirlenen döviz pozisyon limitleri dahilinde kalmak şartıyla finansal hareket serbestisine kavuşmuştur.
• Aracılı İhracatta Kolaylık: Dış ticaret sermaye şirketleri veya aracılı ihracat yapan firmaların döviz dönüşüm desteklerinden faydalanma süreçleri basitleştirilmiş ve muğlak alanlar netleştirilmiştir.
• Bürokratik İade/İptal Baskısının Azaltılması: Doğru beyan ve geçerli finansal pozisyon sunan firmalar üzerindeki haksız takibat riskleri azaltılmış, esnek yönetim imkânı sunulmuştur.

Aykırılıklar, Yaptırımlar ve Hukuki Değerlendirme

Tebliğ’in getirdiği en çok tartışılacak husus ise “Aykırılık ve Yaptırımlar” başlıklı maddeleridir.

Yeni düzenlemeye göre; gerçeğe aykırı beyanda bulunan, döviz pozisyonu oranını ihlal eden veya temin ettiği desteği haksız kullanan firmalardan:

• Ödenen döviz dönüşüm desteği kur farkı ve kanuni faiziyle birlikte geri alınır.
• Bu firmalar ve %50’den fazla hissesine/yönetimine sahip olunan tüm grup şirketleri, belirli sürelerle Merkez Bankası kaynaklı kredi (reeskont vb.) kullanımından men edilir.
• Gerekli görülen hallerde ilgililer hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur.

Eski uygulama ile Yeni Uygulama arasındaki temel farklar aşağıdaki gibi gösterilebilir:

 

Parametre / Konu	Eski Uygulama (2023/5 Sayılı Tebliğ)	Yeni Uygulama (2026/11 Sayılı Tebliğ)
Temel Mekanizma	Döviz almama taahhüdü / Katı kısıtlar	Döviz pozisyonu esası ve katma değer limitleri
Destek Oranı	%2 (Süreli uzatmalarla %3 uygulanmıştı)	%2 (Sabit döviz dönüşüm desteği) (31.01.2027 tarihine kadar  %3 uygulanması)
Uygulama Süresi	31 Temmuz 2026’da sona erdi	%3 destek uygulaması 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı
Bürokratik Engel ve Esneklik	Sert işlem kısıtları ve döviz alım yasakları	Geliştirilmiş esneklik, döviz pozisyonuna dayalı serbestlik
Aracılı İhracat	Standart prosedürler	Yeni aracılı ihracat mekanizmaları ve kolaylaştırılmış süreçler
Grup Şirketi Etkisi	Yalnızca ihlal eden tüzel kişilik odaklı	Firma kontrolü (%50+ ortaklık) üzerinden tüm grup şirketlerini kapsayan yaptırımlar
Yaptırım ve Denetim	Desteğin reeskont faiziyle iadesi	Destek iadesi + Kur farkı + Kanuni faiz + TCMB Kredi Yasağı + Suç Duyurusu

Uygulama Takvimi

1 Ağustos 2026 tarihinde Tebliğ yürürlüğe girdi.

Döviz dönüşüm desteği, Tebliğde temel oran %2 olarak düzenlenmekle birlikte, Geçici Madde 1 uyarınca 31 Ocak 2027 tarihine kadar (bu tarih dahil) %3 olarak uygulanmaya devam edecek.

1 Ekim 2026 tarihinde ise döviz pozisyonu esaslı sistem, katma değer bazlı limitler ve yeni denetim mekanizması fiilen uygulanmaya başlayacak.

 

2026 /11 SAYILI TEBLİĞ